44.3. Ryzyko rynkowe

Ryzyko rynkowe wiąże się z możliwością negatywnego wpływu na wyniki Grupy poprzez wahania wartości godziwej instrumentów finansowych lub przyszłych przepływów pieniężnych  z nimi związanych na skutek zmian cen rynkowych. 

Grupa identyfikuje następujące główne rodzaje ryzyka rynkowego, na które jest narażona:

  • ryzyko stopy procentowej;
  • ryzyko walutowe;
  • ryzyko cen surowców i towarów.

44.3.1 Ryzyko stopy procentowej

Grupa narażona jest na ryzyko zmian stóp procentowych w związku z pozyskiwaniem kapitałów oprocentowanych zmienną stopą procentową i inwestowaniem w aktywa oprocentowane zmienną i stałą stopą procentową. Spółki Grupy są również narażone na materializację ryzyka związanego z utraconymi korzyściami w związku ze spadkiem stóp procentowych, w przypadku zadłużenia o stałym oprocentowaniu.     

W poniższych tabelach przedstawione zostały wartości bilansowe instrumentów finansowych Grupy narażonych na ryzyko stopy procentowej, w podziale na poszczególne kategorie wiekowe.

31 grudnia 2013  - oprocentowanie stałe

Instrumenty finansowe< 1 rok1 -2 lat2 -3 lat3 -5 lat>5 latOgółem
Zobowiązania finansowe
Kredyty w rachunku bieżącym 5 043 - - - - 5 043
Kredyty i pożyczki udzielane na warunkach rynkowych 139 928 132 724 132 724 265 448 622 923 1 293 747
Wyemitowane obligacje 6 049 439 512 2 994 974 - - 3 440 535
Instrumenty pochodne zabezpieczające (IRS) 72 229 54 996 32 537 - - 159 762

31 grudnia 2013  - oprocentowanie zmienne

Instrumenty finansowe< 1 rok1 - 2 lat2 - 3 lat3 - 5 lat>5 latOgółem
Aktywa finansowe
Lokaty i depozyty - - - - 30 831 30 831
Udzielone pożyczki - - - - 189 310 189 310
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 636 909 - - - - 636 909
Zobowiązania finansowe
Kredyty w rachunku bieżącym 88 602 - - - - 88 602
Kredyty i pożyczki preferencyjne 8 733 7 763 7 532 14 642 25 316 63 986
Kredyty i pożyczki udzielane na warunkach rynkowych 33 265 - - - - 33 265
Wyemitowane obligacje 3 013 856 974 - - - 859 987

31 grudnia 2012- oprocentowanie  stałe

Instrumenty finansowe< 1 rok1 - 2 lat2 - 3 lat3 - 5 lat> 5 latOgółem
Zobowiązania finansowe
Kredyty i pożyczki preferencyjne 1 359 1 359 1 359 2 717 2 714 9 508
Kredyty i pożyczki udzielane na warunkach rynkowych 73 533 91 833 91 833 183 665 469 527 910 391
Wyemitowane obligacje 8 712 - 439 234 2 992 573 - 3 440 519
Instrumenty pochodne zabezpieczające (IRS) 40 071 55 811 53 215 41 569 - 190 666

31 grudnia 2012  - oprocentowanie zmienne

Instrumenty finansowe< 1 rok1 - 2 lat2 - 3 lat3 - 5 lat> 5 latOgółem
Aktywa finansowe
Lokaty i depozyty - - - - 26 219 26 219
Udzielone pożyczki 11 - - - 117 802 117 813
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 1 030 929 - - - - 1 030 929
Zobowiązania finansowe
Kredyty w rachunku bieżącym 129 566 - - - - 129 566
Kredyty i pożyczki preferencyjne 27 601 7 596 6 236 13 576 34 583 89 592
Kredyty i pożyczki udzielane na warunkach rynkowych 41 321 27 660 - - - 68 981
Wyemitowane obligacje 4 875 - 856 440 - - 861 315

Pozostałe instrumenty finansowe Grupy, które nie zostały ujęte w powyższych tabelach, nie są oprocentowane i w związku z tym nie podlegają ryzyku stopy procentowej.

44.3.2 Ryzyko walutowe

Spółki z Grupy Kapitałowej narażone są na zmiany kursów walutowych EUR/PLN i CZK/PLN w związku z ich działalnością operacyjną i finansową. Poniższe tabele prezentują ekspozycję Grupy na ryzyko walutowe w podziale na poszczególne klasy instrumentów finansowych w latach 2013 oraz 2012.

Pozycja walutowa według stanu na dzień 31 grudnia 2013 roku

EURCZK
ŁĄCZNA WARTOŚĆ BILANSOWA W PLNw waluciew PLNw waluciew PLN
Aktywa finansowe
Należności z tytułu dostaw i usług oraz inne należności finansowe 2 155 388 982 4 073 49 028 7 418
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 636 909 2 252 9 339 28 130 4 256
Instrumenty pochodne (aktywa) 34 8 34 - -
Razem 3 242 13 446 77 158 11 674
Zobowiązania finansowe
Kredyty w rachunku bieżącym 93 645 1 237 5 130 - -
Kredyty i pożyczki udzielane na warunkach
rynkowych
1 327 012 615 2 551 - -
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania finansowe 1 180 717 4 883 20 251 5 473 828
Zobowiązania z tytułu nabycia środków trwałych oraz aktywów niematerialnych 665 768 99 411 - -
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 78 970 1 159 4 807 - -
Instrumenty pochodne (zobowiązania) 160 931 10 41 - -
Razem 8 003 33 191 5 473 828
Pozycja walutowa netto (4 761) (19 745) 71 685 10 846

Pozycja walutowa według stanu na dzień 31 grudnia 2012 roku

EURCZK
ŁĄCZNA WARTOŚĆ BILANSOWA W PLNw waluciew PLNw waluciew PLN
Aktywa finansowe
Należności z tytułu dostaw i usług oraz inne należności finansowe 3 046 083 4 898 20 026 29 012 4 729
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 1 030 929 7 925 32 397 4 908 800
Instrumenty pochodne (aktywa) 466 92 376 - -
Razem 12 915 52 799 33 920 5 529
Zobowiązania finansowe
Kredyty i pożyczki udzielane na warunkach
rynkowych
979 372 1 231 5 032 - -
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania finansowe 1 481 478 4 694 19 192 7 669 1 250
Zobowiązania z tytułu nabycia środków trwałych oraz aktywów niematerialnych 966 768 95 389 - -
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 56 278 1 849 7 559 - -
Instrumenty pochodne (zobowiązania) 191 218 135 552 - -
Razem 8 004 32 724 7 669 1 250
Pozycja walutowa netto 4 911 20 075 26 251 4 279

W roku 2013 i 2012 jednostka dominująca zabezpieczała ryzyko zmiany kursów walutowych w związku z transakcjami zawieranymi w walucie obcej, zawierając kontrakty terminowe typu forward. Celem tych transakcji było zabezpieczenie przed zmiennością przepływów pieniężnych wynikającą z wahań kursu walutowego. Instrumenty te nie są objęte rachunkowością zabezpieczeń. Na dzień 31 grudnia 2013 roku Grupa TAURON posiadała zobowiązania z tytułu instrumentów pochodnych walutowych w wysokości 1 129 tysięcy złotych (na dzień 31 grudnia 2012 roku - 522 tysiące złotych). 

44.3.3 Ryzyko cen surowców i towarów

Spółki Grupy Kapitałowej TAURON Polska Energia S.A. narażone są na działanie i niekorzystny wpływ czynników ryzyka związanego ze zmiennością przepływów pieniężnych oraz wyników finansowych wyrażonych w walucie krajowej z tytułu zmian cen towarów. Ekspozycję Grupy na ryzyko cen towarów odzwierciedla wolumen zakupów podstawowych surowców i towarów, do których zalicza się węgiel kamienny, gaz oraz energię. Wolumen oraz koszty zakupów podstawowych surowców od dostawców spoza Grupy przedstawia poniższa tabela.

20132012
RODZAJ PALIWAJEDNOSTKA MIARYWolumenKoszty zakupuWolumenKoszty zakupu
Węgiel tona 6 265 897 1 270 338 6 847 205 1 690 366
Gaz tys. m3 3 187 276 200 718 2 974 790 189 965
Energia elektryczna MWh 31 397 801 5 846 263 50 974 657 10 309 558
Energia cieplna GJ 5 492 700 180 365 5 693 571 119 542
Razem 7 497 684 12 309 431

44.3.4 Ryzyko rynkowe – analiza wrażliwości

Obecnie Grupa Kapitałowa narażona jest głównie na działanie czynników ryzyka zmian kursów walutowych EUR/PLN oraz CZK/PLN. Ponadto Grupa narażona jest na zmiany referencyjnych stóp procentowych dla walut PLN oraz EUR.

Na potrzeby analizy wrażliwości na zmiany czynników ryzyka rynkowego Grupa Kapitałowa wykorzystuje metodę analizy scenariuszowej. Grupa wykorzystuje scenariusze eksperckie odzwierciedlające subiektywną ocenę Grupy odnośnie kształtowania się pojedynczych czynników ryzyka rynkowego w przyszłości.

Prezentowane w niniejszym punkcie analizy scenariuszowe mają na celu analizę wpływu zmian czynników ryzyka rynkowego na wyniki finansowe Grupy. Przedmiotem analizy zostały objęte wyłącznie te pozycje, które spełniają definicję instrumentów finansowych zgodnie z MSSF.

Potencjalne możliwe zmiany kursów walutowych są określone w horyzoncie do daty następnego sprawozdania finansowego i zostały obliczone na podstawie rocznych zmienności implikowanych dla opcji walutowych kwotowanych na rynku międzybankowym dla danej pary walut z daty bilansowej lub w przypadku braku dostępnych kwotowań rynkowych na podstawie zmienności historycznych za okres jednego roku przed datą bilansową.

W analizie wrażliwości na ryzyko stopy procentowej Grupa stosuje równoległe przesunięcie krzywej stóp procentowych o potencjalną możliwą zmianę referencyjnych stóp procentowych w horyzoncie do daty następnego sprawozdania finansowego. Dla celów analizy wrażliwości na ryzyko zmian stóp procentowych wykorzystano średnie poziomy referencyjnych stóp procentowych w danym roku. Skala potencjalnych zmian stóp procentowych została oszacowana na podstawie zmienności implikowanych opcji na stopę procentową kwotowanych na rynku międzybankowym dla walut, dla których Grupa posiada ekspozycję na ryzyko stóp procentowych na datę bilansową.

W przypadku analizy wrażliwości na zmiany stóp procentowych efekt zmian czynników ryzyka został odniesiony do wartości przychodów/kosztów odsetkowych dla instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu oraz do wartości godziwej na datę bilansową instrumentów finansowych o zmiennym oprocentowaniu wycenianych do wartości godziwej.

Poniżej przedstawiono analizę wrażliwości dla ryzyka stopy procentowej i ryzyka walutowego, na które Grupa jest narażona na dzień bilansowy, pokazując jaki wpływ na wynik finansowy brutto oraz na pozostałe całkowite dochody brutto miałyby potencjalnie możliwe zmiany poszczególnych czynników ryzyka według klas aktywów i zobowiązań finansowych.

44.3.4.1 Analiza wrażliwości na ryzyko stopy procentowej

Grupa identyfikuje ekspozycję na ryzyko zmian stóp procentowych WIBOR oraz EURIBOR. Poniższe tabele przedstawiają wrażliwość wyniku finansowego brutto oraz pozostałych całkowitych dochodów brutto Grupy na racjonalne możliwe do zaistnienia zmiany stóp procentowych w horyzoncie do daty następnego sprawozdania finansowego, przy założeniu niezmienności innych czynników ryzyka.

Rok zakończony 31 grudnia 2013 roku

tab

Rok zakończony 31 grudnia 2012 roku

tab

44.3.4.2 Analiza wrażliwości na ryzyko walutowe

Grupa identyfikuje ekspozycję na ryzyko zmian kursów walutowych EUR/PLN oraz CZK/PLN. Poniższe tabele przedstawiają wrażliwość wyniku finansowego brutto na racjonalne możliwe do zaistnienia zmiany kursów walutowych w horyzoncie do daty następnego sprawozdania finansowego, przy założeniu niezmienności innych czynników ryzyka.

Rok zakończony 31 grudnia 2013 roku

31 grudnia 2013Analiza wrażliwości na ryzyko walutowe na 31 grudnia 2013 roku
EUR/PLNCZK/PLN
kurs EUR/PLN +7,75%kurs EUR/PLN -7,75%kurs CZK/PLN +9,91%kurs CZK/PLN -9,91%
KLASY INSTRUMENTÓW FINANSOWYCHWARTOŚĆ BILANSOWAWARTOŚĆ NARAŻONA NA RYZYKOWynik finansowyWynik finansowy
Należności z tytułu dostaw i usług oraz inne należności finansowe 2 155 388 11 491 316 (316) 735 (735)
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 636 909 13 595 724 (724) 422 (422)
Instrumenty pochodne (aktywa) 34 34 3 (3) - -
Kredyty i pożyczki udzielane na warunkach rynkowych 1 327 012 2 551 (198) 198 - -
Kredyty w rachunku bieżącym 93 645 5 130 (398) 398 - -
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania finansowe 1 180 717 21 079 (1 569) 1 569 (82) 82
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 78 970 4 807 (373) 373 - -
Zobowiązania z tytułu nabycia środków trwałych oraz aktywów niematerialnych 665 768 411 (32) 32 - -
Instrumenty pochodne (zobowiązania) 160 931 41 (3) 3 - -
Razem (1 530) 1 530 1 075 (1 075)

Ekspozycja na ryzyko na dzień 31 grudnia 2013 roku jest reprezentatywna dla ekspozycji Grupy na ryzyko w trakcie poprzedzającego tą datę okresu rocznego.

Rok zakończony 31 grudnia 2012 roku

31 grudnia 2012Analiza wrażliwości na ryzyko walutowe na 31 grudnia 2012 roku
EUR/PLNCZK/PLN
kurs EUR/PLN
+8,65%
kurs EUR/PLN
-8,65%
kurs CZK/PLN
+7,35%
kurs CZK/PLN
-7,35%
KLASY INSTRUMENTÓW FINANSOWYCHWARTOŚĆ BILANSOWAWARTOŚĆ NARAŻONA NA RYZYKOWynik finansowyWynik finansowy
Należności z tytułu dostaw i usług oraz inne należności finansowe 3 046 083 24 755 1 732 (1 732) 348 (348)
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 1 030 929 33 197 2 802 (2 802) 59 (59)
Instrumenty pochodne (aktywa) 466 376 33 (33) - -
Kredyty i pożyczki udzielane na warunkach rynkowych 979 372 5 032 (435) 435 - -
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania finansowe 1 481 478 20 442 (1 660) 1 660 (92) 92
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 56 278 7 559 (654) 654 - -
Zobowiązania z tytułu nabycia środków trwałych oraz aktywów niematerialnych 966 768 389 (34) 34 - -
Instrumenty pochodne (zobowiązania) 191 218 552 (48) 48 - -
Razem 1 736 (1 736) 315 (315)

Ekspozycja na ryzyko na dzień 31 grudnia 2012 roku jest reprezentatywna dla ekspozycji Grupy na ryzyko w trakcie poprzedzającego tą datę okresu rocznego.