10. Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach

W procesie stosowania polityki rachunkowości wobec zagadnień podanych poniżej, największe znaczenie, oprócz szacunków księgowych, miał profesjonalny osąd kierownictwa, który wpływa na wielkości wykazywane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, w tym w dodatkowych notach objaśniających. Założenia tych szacunków opierają się na najlepszej wiedzy Zarządu odnośnie bieżących i przyszłych działań i zdarzeń w poszczególnych obszarach. Szczegółowe informacje na temat przyjętych założeń zostały przedstawione w odpowiednich notach niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Poniżej omówiono podstawowe założenia dotyczące przyszłości i inne kluczowe źródła niepewności występujące na dzień bilansowy, z którymi związane jest istotne ryzyko znaczącej korekty wartości bilansowych aktywów i zobowiązań w następnym roku finansowym.

Rezerwa na zobowiązania z tytułu emisji gazów

Zgodnie z przyjętą polityką rachunkowości rezerwa na zobowiązanie z tytułu emisji gazów objętych systemem uprawnień do emisji jest tworzona w ciężar kosztów operacyjnych w przypadku, gdy rzeczywista emisja przekracza wolumen posiadanych przez Grupę TAURON na dzień bilansowy nieodpłatnych uprawnień do emisji. Rezerwa na koszt pokrycia deficytu tworzona jest w wartości nabytych lub zakontraktowanych w tym celu uprawnień oraz według cen rynkowych na dzień bilansowy w odniesieniu do niezabezpieczonego deficytu uprawnień (w przypadku, gdy taka sytuacja wystąpi).

Grupa TAURON jest uprawniona do uzyskania nieodpłatnych uprawnień do emisji w trybie art. 10a oraz 10c Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/29/WE z dnia 23 kwietnia 2009 roku zmieniającej dyrektywę 2003/87/WE w celu usprawnienia i rozszerzenia wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych ("uprawnienia derogacyjne"). Grupa TAURON złożyła wnioski o przyznanie uprawnień bezpłatnych na mocy art.10a oraz uprawnień derogacyjnych, niemniej ze względu na brak ich przydziału do dnia 31 grudnia 2013 roku, nie zostały uwzględnione w kalkulacji wysokości rezerwy z tytułu emisji dwutlenku węgla. Zgodnie ze złożonymi wnioskami Grupa ubiega się o przydział 1 275 401 uprawnień z tytułu produkcji ciepła oraz 11 925 960 uprawnień na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej. 

Ze względu na realizowaną politykę zarządzania ryzykiem i zabezpieczania pozycji rynkowej w zakresie uprawnień do emisji, spółki Grupy TAURON posiadają na rejestrach uprawnień do emisji dwutlenku węgla liczbę uprawnień wystarczającą do pokrycia emisji za 2013 roku. Uprawnienia te zostały pierwotnie nabyte na poczet lat kolejnych, a związane z tym wydatki nie zostały zaliczone do kosztów roku 2013.

Wartość rezerwy na dzień 31 grudnia 2013 roku została oszacowana w wysokości 461 123 tysiące złotych i odpowiada wartości bilansowej uprawnień przeznaczonych do umorzenia z tytułu emisji w 2013 roku zaprezentowanej w krótkoterminowych aktywach niematerialnych w kwocie 461 123 tysiące złotych.

Wartość rezerwy na dzień 31 grudnia 2012 roku wynosiła 62 921 tysięcy złotych.

Dodatkowe informacje dotyczące uprawnień do emisji przedstawiono w nocie 26, a zmiany w stanie rezerwy w nocie 34.1 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

Utrata wartości aktywów

Zgodnie z MSR 36 Grupa przeprowadziła testy z tytułu utraty wartości dla segmentów operacyjnych zawierających wartość firmy oraz testy z tytułu utraty wartości aktywów trwałych i aktywów niematerialnych według stanu na dzień 31 grudnia 2013 roku, a także na dzień 30 czerwca 2013 roku. Przeprowadzone testy wymagały oszacowania wartości użytkowej segmentów w oparciu o przyszłe przepływy pieniężne generowane przez te segmenty, które następnie przy zastosowaniu stopy dyskontowej zostały skorygowane do wartości bieżącej. W wyniku przeprowadzonych testów Grupa utworzyła odpis aktualizujący w kwocie 262 187 tysięcy złotych na wartość rzeczowego majątku trwałego segmentu Wytwarzanie oraz odpis na wartości niematerialne w wysokości 13 436 tysięcy złotych w tym samym segmencie. Założenia oraz istotne informacje dotyczące przeprowadzonych testów zamieszczono w notach 14, 15 oraz 16 dodatkowych not objaśniających.

Doszacowanie przychodów ze sprzedaży energii elektrycznej i usług dystrybucyjnych oraz kosztów zakupu energii elektrycznej w segmencie Sprzedaż

Na każdy dzień bilansowy, z zachowaniem zasady ostrożności, dokonywany jest szacunek kwoty przychodów ze sprzedaży energii elektrycznej i usług dystrybucyjnych dotyczącej roku obrotowego, która z uwagi na ustalony w umowach z odbiorcami indywidualnymi cykl rozliczeniowy dłuższy niż jeden miesiąc, zostanie zafakturowana w roku następnym. Szacunek obejmuje również zmianę kosztów zakupu energii elektrycznej wynikający z przeprowadzonego doszacowania sprzedaży oraz uzgodnienia bilansu energii. Wyliczenie dodatkowej sprzedaży i wielkości zmiany kosztu zakupu energii odbywa się z zastosowaniem odpowiednio średnioważonej ceny sprzedaży oraz średnioważonej ceny zakupu energii.

Odczyty liczników dotyczące wielkości sprzedanej energii elektrycznej w handlu detalicznym oraz jej fakturowanie są dokonywane w większości w okresach odmiennych od okresów sprawozdawczych. W związku z powyższym spółki Grupy należące do segmentu Sprzedaż dokonują odpowiednich szacunków sprzedaży na każdy dzień bilansowy.

Na dzień 31 grudnia 2013 roku doszacowanie przychodów ze sprzedaży energii elektrycznej i usług dystrybucyjnych w segmencie Sprzedaż wyniosło 117 832 tysiące złotych, doszacowanie kosztów zakupu energii elektrycznej 104 518 tysięcy złotych.

Stawki amortyzacyjne

Wysokość stawek oraz odpisów amortyzacyjnych jest ustalana na podstawie przewidywanego okresu ekonomicznego użytkowania danego składnika rzeczowych aktywów trwałych lub aktywów niematerialnych oraz szacunków dotyczących wartości rezydualnej środków trwałych.

Spółki Grupy corocznie dokonują weryfikacji przyjętych okresów ekonomicznej użyteczności na podstawie bieżących szacunków. Przeprowadzona w 2013 roku weryfikacja okresów ekonomicznej użyteczności środków trwałych i aktywów niematerialnych wpłynęła na obniżenie kosztów amortyzacji 2013 roku w łącznej kwocie 33 560 tysięcy złotych, z czego wpływ na koszty poszczególnych segmentów był następujący:

  • zmniejszenie kosztów amortyzacji w segmencie Wydobycie o kwotę około 7 543 tysiące złotych,
  • zmniejszenie kosztów amortyzacji w segmencie Wytwarzanie o kwotę około 7 496 tysięcy złotych,
  • zmniejszenie kosztów amortyzacji w segmencie Odnawialne źródła energii o kwotę około 513 tysięcy złotych,
  • zmniejszenie kosztów amortyzacji w segmencie Dystrybucja o kwotę około 18 008 tysięcy złotych.

Weryfikacja okresów ekonomicznej użyteczności w pozostałych segmentach nie miała istotnego wpływu na koszty amortyzacji w 2013 roku.

Wycena rezerw na świadczenia pracownicze

Rezerwy na świadczenia pracownicze zostały oszacowane na podstawie metod aktuarialnych. Ponadto rozpoznane zostały rezerwy na świadczenia wynikające z wprowadzonych w Grupie programów dobrowolnych odejść. Szerszy opis powyższych rezerw został przedstawiony w nocie 33.

Główne założenia przyjęte przez aktuariusza na dzień bilansowy do wyliczenia kwoty zobowiązania są następujące:

 31 grudnia 201331 grudnia 2012
Stopa dyskontowa (%)   4,00%   4,00% 
Przewidywany wskaźnik inflacji (%) 2,50%  2,52%
Wskaźnik rotacji pracowników (%) 1,03% - 11,94%  1,09% - 5,86% 
Przewidywana stopa wzrostu wynagrodzeń (%)  2,00% - 2,90%  2,52% - 2,92%
Przewidywana stopa wzrostu cen energii elektrycznej (%) 3,50%  3,52% 
Przewidywana stopa wzrostu wartości odpisu na ZFŚS (%) 4,50%  4,00% 
Pozostały średni okres zatrudnienia 7,44 – 15,30  10,52 – 13,95 

Na dzień 31 grudnia 2013 roku została przeprowadzona analiza wrażliwości wyników wyceny na zmianę stopy dyskonta finansowego oraz na zmiany planowanych wzrostów podstaw w przedziale -0,5 p.p./+0,5 p.p.

Poniższa tabela prezentuje wartość bilansową poszczególnych tytułów rezerw oraz wartości rezerw wyliczone przy innych założeniach:

Stopa dyskonta finansowegoPlanowane wzrosty podstaw
TYTUŁ REZERWYWARTOŚĆ BILANSOWA-0,5 p.p.+0,5 p.p.-0,5 p.p.+0,5 p.p.
Odprawy emerytalne, rentowe i pośmiertne 282 621 299 594 267 053 266 734 300 433
Taryfa pracownicza 569 140 613 851 529 602 526 664 616 771
Koszty odpisu na ZFŚS 121 571 133 707 114 111 113 522 134 298
Koszty deputatów węglowych 49 457 53 402 45 975 47 455 51 542
Nagrody jubileuszowe 582 840 607 159 559 915 559 501 608 880
Razem 1 605 629 1 707 713 1 516 656 1 513 876 1 711 924

Poniższa tabela prezentuje wartość bilansową poszczególnych tytułów rezerw oraz prezentuje jak zmieniłaby się wartość bilansowa przy innych założeniach:

Odchylenia
Stopa dyskonta finansowegoPlanowane wzrosty podstaw
TYTUŁ REZERWYWARTOŚĆ BILANSOWA-0,5 p.p.+0,5 p.p.-0,5 p.p.+0,5 p.p.
Odprawy emerytalne, rentowe i pośmiertne 282 621 16 973 (15 568) (15 887) 17 812
Taryfa pracownicza 569 140 44 711 (39 538) (42 476) 47 631
Koszty odpisu na ZFŚS 121 571 12 136 (7 460) (8 049) 12 727
Koszty deputatów węglowych 49 457 3 945 (3 482) (2 002) 2 085
Nagrody jubileuszowe 582 840 24 319 (22 925) (23 339) 26 040
Razem 1 605 629 102 084 (88 973) (91 753) 106 295

Rezerwa z tytułu obowiązku przedstawienia świadectw pochodzenia energii

W związku ze sprzedażą energii elektrycznej do odbiorców finalnych na dzień 31 grudnia 2013 roku Grupa ma obowiązek umorzenia praw pochodzenia energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (OZE) i z kogeneracji metanowej oraz świadectw efektywności energetycznej.

Na dzień 31 grudnia 2013 roku rezerwa krótkoterminowa z tytułu obowiązku przedstawienia świadectw pochodzenia energii elektrycznej została oszacowana w wysokości 905 561 tysięcy złotych, na dzień 31 grudnia 2012 roku w wysokości 873 976 tysięcy złotych.

W części pokrytej posiadanymi na dzień bilansowy świadectwami pochodzenia OZE i z kogeneracji metanowej, tj. prawami majątkowymi o wartości bilansowej 695 427 tysięcy złotych zaprezentowanymi jako krótkoterminowe aktywa niematerialne, rezerwę utworzono w wartości bilansowej tych praw. Rezerwę na obowiązek umorzenia świadectw efektywności energetycznej oszacowano w kwocie 79 812 tysięcy złotych według opłaty zastępczej. Tylko nieznaczna część oszacowanego obowiązku w zakresie umorzenia świadectw pochodzenia OZE i z kogeneracji metanowej nie miała na dzień bilansowy pokrycia w nabytych i posiadanych na ten dzień prawach.

Odpis aktualizujący zapasy

Po dniu 31 marca 2013 roku przestał obowiązywać system wsparcia wytwarzania energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji, bazujący na systemie certyfikacji, oraz wygasły przepisy dotyczące obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia z kogeneracji opalanej paliwami gazowymi (tzw. „żółtych” certyfikatów), oraz z pozostałej kogeneracji (tzw. „czerwonych” certyfikatów). W związku z powyższym oraz z uwagi na brak pewności co do wprowadzenia planowych rozwiązań prawnych w zakresie wsparcia wytwarzania energii elektrycznej w kogeneracji, Grupa zdecydowała o dokonaniu odpisu aktualizującego wartość posiadanych zapasów żółtych i czerwonych certyfikatów do wartości zerowej. Powyższy odpis wpłynął na pomniejszenie wyniku operacyjnego Grupy w łącznej kwocie 42 307 tysięcy złotych, z czego kwota 32 922 tysiące złotych pomniejszyła wynik segmentu Ciepło.

Składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego

Aktywa z tytułu podatku odroczonego są wyceniane przy zastosowaniu stawek podatkowych, które będą stosowane na moment przewidywanego zrealizowania składnika aktywów, przyjmując za podstawę przepisy podatkowe, które obowiązywały na dzień bilansowy. Grupa rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego, bazując na założeniu, że w przyszłości zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na jego wykorzystanie. Pogorszenie uzyskiwanych wyników podatkowych w przyszłości mogłoby spowodować, że założenie to stałoby się nieuzasadnione.

W oparciu o sporządzone prognozy dla Podatkowej Grupy Kapitałowej (PGK), przewidujące uzyskiwanie dochodów podatkowych w 2014 roku i w latach następnych uznano, iż nie występuje ryzyko niezrealizowania aktywa z tytułu podatku odroczonego rozpoznanego w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

Wycena rezerwy na koszty likwidacji zakładów górniczych

Rezerwa tworzona jest w odniesieniu do zakładów górniczych wchodzących w skład Grupy na bazie szacunku przewidywanych kosztów likwidacji obiektów i przywrócenia stanu pierwotnego terenu po zakończeniu eksploatacji. Podstawą szacowania wielkości rezerwy są opracowania sporządzone w oparciu o prognozy eksploatacji złoża (dla obiektów górniczych) oraz analizy technologiczno-ekonomiczne.

Rezerwa na koszty likwidacji zakładów górniczych została opisana w nocie 37 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, a zmiana w stanie rezerwy w nocie 34.1.

Wycena pochodnych instrumentów finansowych

Wartość godziwa forwardów walutowych ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowane w oparciu o różnicę między ceną terminową a ceną transakcyjną. Cena terminowa kalkulowana jest w oparciu o fixing NBP i krzywą stóp procentowych implikowaną z transakcji fx swap.

Wartość godziwa transakcji terminowych na stopę procentową (Interest Rate Swaps) ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowane w oparciu o różnicę między ceną terminową a cena transakcyjną. Cena terminowa kalkulowana jest w oparciu o zerokuponową krzywą stóp procentowych.

Wartość godziwa transakcji terminowych na zakup i sprzedaż uprawnień do emisji zanieczyszczeń i energii ustalana jest w oparciu o ceny notowane na aktywnym rynku.

Ustalona w opisany powyżej sposób wartość godziwa instrumentów pochodnych zabezpieczających i objętych rachunkowością zabezpieczeń oraz instrumentów pochodnych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy została przedstawiona w nocie 43.

Odpisy aktualizujące wartość należności

Na dzień bilansowy Grupa ocenia czy istnieją obiektywne dowody utraty wartości składnika należności lub grupy należności. Jeżeli wartość możliwa do odzyskania składnika aktywów jest niższa od jego wartości bilansowej dana jednostka dokonuje odpisu aktualizującego do poziomu bieżącej wartości planowanych przepływów pieniężnych.

Szczegółowe informacje dotyczące odpisów aktualizujących należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności zaprezentowano w nocie 44.1.1. niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.